- تعداد نمایش : 571
- تعداد دانلود : 155
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/1891
- کد IranDOI مقاله: IranDOI:10.irandoi.2002/bahareadab.2025 .18 .7937
سال : 18
شماره : 8
شماره پی در پی : 114
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 18،
شماره 8،
،
شماره پی در پی 114
سبکشناسی لایه ای گویه های یدالله امینی (بررسی لایه های واژگانی، آوایی، نحوی، بلاغی ـ ادبی)
صفحه
(231
- 257)
سلبیناز رستمی ، فرهاد کاکه رش (نویسنده مسئول)، شمسی علیاری
تاریخ دریافت مقاله
: خرداد 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: شهریور 1404
چکیده
زمینه و هدف: سبکشناسی لایه ای، یکی از روشهای نوین تحلیل متون ادبی، با تمرکز بر سطوح مختلف زبانی (واژگانی، آوایی، نحوی، بلاغی و ایدئولوژیک) امکان کشف ویژگیهای سبکی منحصربه فرد آثار را فراهم میکند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی سبک شخصی یدالله امینی در گویه هایش، به بررسی شاخصه های سبکی او در لایه های واژگانی، آوایی، نحوی و بلاغی میپردازد و همچنین مؤلفه های تصویرپردازی و کاربرد آرایه های ادبی در لایه بلاغی زبان او تحلیل میشود.
روش مطالعه: روش تحقیق در این مقاله، توصیفی ـ تحلیلی با رویکرد کیفی ـ کمی و مبتنی بر روش کتابخانه ای است.
یافته ها: یافته ها نشان داده است در لایه واژگانی، کاربرد واژگان عینی و شکوهمند با ساختارهای رمزگاندار از مهمترین ویژگیهای سبکی امینی است. در لایه آوایی، انتخاب آگاهانه آواها علاوه بر ایجاد موسیقی درونی، در انتقال مفاهیم نقش دارد. در لایه نحوی، جابجایی نهاد و فعل و ترکیب جملات ساده و مرکب، سبکی پویا و یکپارچه پدید آورده و غلبه وجه اخباری و بسامد قیدهای زمان و حالت بر آن آشکار است. در لایه بلاغی نیز امینی با بهره گیری از استعاره و ترکیبهای تازه، تخیل شاعرانه را چاشنی زبان روزمره کرده است؛ به گونه ای که استعاره برجسته ترین نقش را در ساختار بلاغی گویه های او ایفا میکند.
نتیجه: سبکشناسی لایه ای نشان داد که زبان امینی ساختاری منسجم، چندلایه و آگاهانه دارد که بازتاب جهانبینی خاص و اندیشه ورزی شاعرانه اوست و سبک بلاغی امینی نیز انعکاسی از ذهن خلاق، زبان تصویری و نگاه عمیق او به مفاهیم انسانی و اجتماعی است که از طریق گویه های کوتاه امّا پرمفهوم، جلوه گر میشود و تحلیل آماری به کارگیری این آرایه ها نیز حاکی از آن است که «استعاره» برجسته ترین نقش را در ساختار بلاغی گویه های او برعهده دارد.
کلمات کلیدی
یدالله امینی
, سبکشناسی لایه ای
, واژگانی
, آوایی
, نحوی
, بلاغی
, ادبی
- امینی، یدالله(1389)، از پرسه خیال در اطراف وقت سبز. چاپ اوّل. تهران: نشر امرود.
- ــــــ ، ــــــ (1386). اکنونهای دور. چاپ اوّل. تهران: نشر امرود.
- ــــــ ، ــــــ (1391). جشن واژه ها و حسها و حالها، چاپ اوّل. تهران: نشر امرود.
- ــــــ ، ــــــ (1383). عصرانه در باغ رصدخانه. چاپ اوّل. تهران: نشرنگاه.
- ــــــ ، ــــــ (1385). من و خزان و تو. چاپ اوّل، تهران: نشر امرود.
- انوری، حسن؛ احمدیگیوی، حسن. (1386). دستور زبان فارسی(2). چاپ سوم. تهران: انتشارات مؤسسه فرهنگی فاطمی.
- بهار، محمّدتقی. (1373). سبکشناسی. ج 1. چاپ 7. تهران: امیرکبیر.
- چیدلر، دانیل. (1387). مبانی نشانه شناسی. ترجمه مهدی پارسا. چاپ3. تهران: سوره مهر.
- داد، سیما. (1380). فرهنگ اصطلاحات ادبی. واژه نامه ها. مفاهیم و اصطلاحات ادبی. فارسی و اروپایی. چاپ چهارم. تهران: مروارید.
- درپر، مریم. (1393). سبکشناسی لایه ای: توصیف و تبیین بافتمند سبکنامه شماره یک غزالی. ادبپژوهی. شمارۀ 27. صص115ـ136.
- رجایی، محمدخلیل(1379). معالمالبلاغه در علم معانی و بیان و بدیع، نشر دانشگاه شیراز.
- زرّینکوب، حمید. (1358). چشمانداز شعر نو فارسی. تهران: انتشارات توس.
- سالک، امیرحسین و محمّد امیرجلالی. (1400). سبکشناسی انتقادی نامه شاه تهماسب صفوی به سلطان سلیمان عثمانی با رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی. فصلنامه مطالعات زبانی و بلاغی. شمارۀ 26، ص 197ـ232.
- سجودی، فرزان.(1387). نشانه شناسی کاربردی. تهران: قصّه.
- سلاجقه، پروین. (1387). امیرزاده کاشیها (نقد و شعر معاصر) احمد شاملو. چاپ 2. تهران: انتشارات مروارید.
- شفیعیکدکنی، محمدرضا. (1383). ادوار شعر فارسی(از مشروطیّت تا سقوط سلطنت). چاپ دوّم. تهران: انتشارات سخن.
- ــــــ ، ــــــ (1387). ادوار شعر فارسی (از مشروطیّت تا سقوط سلطنت)، چاپ پنجم. تهران: انتشارات سخن.
- شمیسا، سیروس. (1393). سبکشناسی نثر، تهران: میترا.
- صفوی، کوروش. (1383). درآمدی بر معنیشناسی. چاپ دوم. تهران: سوره مهر.
- عمرانپور، محمّدرضا. (1388). جنبه های زیباشناختی(هماهنگی) در شعر معاصر. نشریه دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه شهید باهنر کرمان. شماره 2. پیاپی22، صص187-159.
- فتوحی، محمود. (1391). سبکشناسی نظریه ها، رویکردها و روشها. تهران: سخن.
- فدایی، وشکی و ماه نظری، زهره. (1401). کاربرد تصویرهای زبانی(واژگانی- نحوی) در طومار شیخ شرزین، فصلنامه مطالعات زبانی و بلاغی. شمارۀ 27، صص211–238.
- فرشیدورد، خسرو. (1382). دستور مفصل امروز. تهران: سخن.
- وحیدیان، کامیار. (1394). دستور زبان. تهران: سمت.
- وندایک، تئون ای(1386). نظرات و ایدئولوژیها در مطبوعات. ترجمه زهرا حدّاد و کوثرشهنی. رسانه. سال 18. شماره 4، صص 85 – 118.
- همایی، جلالالدین(1371). فنون بلاغت و صناعات ادبی. تهران: نشر هما.
- باقینژاد، عباس. (۱۳۹۷). مولفه های شعر مفتون امینی. نشریۀ زبان و ادب فارسی. «دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تبریز»، دوره ۷۱، شماره ۲۳۷.
- داهیم، ربابه. (۱۳۹۷). بررسی مضامین اجتماعی در دو مجموعه کولاک و فصل پنهان مفتون امینی. «مقاله کنفرانس، دومین همایش بینالمللی زبان و ادبیات فارسی».
- ــــــ ، ــــــ (۱۳۹۷). تحلیل محتوای سیاسی در دو مجموعه شعری کولاک و فصل پنهان مفتون امینی. «مقاله کنفرانس، دومین همایش بینالمللی زبان و ادبیات فارسی».
- رحیمی، مصطفی. (1351). مقاله «چگونه میتوان شعرساخت». مجله جزوه شعر، شماره 1، ص7.
- شقاقی، ویدا. (۱۳۷۹). فرآیند تکرار در زبان فارسی. در مجموعه مقالات چهارمین کنفرانس زبانشناسی نظری و کاربردی. جلد اول. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی. صص: ۵۱۹-۵۳۳.
- صمدزاده، علی. (۱۳۹۶). کنکاش در پوشیده گوییهای مفتون امینی به عنوان یکی از مختصات سبکی. پایگاه مجلات تخصصی نور، صص: ۱-۱۲.
- عالیعباسآباد، یوسف. (۱۴۰۲). نگاره های عرفان در شعر یدالله امینی. شماره ۷۷، صص: ۱۱۹-۱۳۴.
- فلاحتخواه، فرهاد. (۱۴۰۲). پوشیده گویی هنری در شعر مفتون امینی. مطالعات زبان و ادبیات غنایی، شماره ۴۷، صص: ۸-۲۲.
- مرادیاصل بارکوسرایی، معصومه. (۱۳۹۱). بررسی سبکشناختی گزیده ای از اشعار مفتون امینی. پایاننامه کارشناسی ارشد، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، دانشکده زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علامه طباطبایی.
- نیکبخت، سیده حمیرا. (۱۳۹۳). بررسی تصویر در اشعار مفتون امینی. مقاله کنفرانس، مجموعه مقالات هشتمین همایش بینالمللی انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران.
- همتیان، محبوبه و غفوری، افسانه(1398). «تحلیل بلاغی حوزه های تصویری شعر فاضل نظری». نشریه فنون ادبیس. دوره 11. شماره 4.
- هنرور، نجیبه. (۱۴۰۲). بررسی زیباییشناختی مفتون امینی. فصلنامۀ بهارستان سخن، شماره ۶۲، دوره ۲۰، صص: ۵۳-۷۴.